Bridging Risks to an Inclusive Digital and Green future by Enhancing workforce Skills for Industry 5.0.
Bruggen slaan naar een inclusieve digitale en groene toekomst door de vaardigheden van werknemers voor Industrie 5.0 te versterken.
Sinds een paar jaar volg ik het BRIDGES 5.0 project. De rollen van medewerkers veranderen enorm en tegelijkertijd schuurt de nieuwe technologie steeds harder tegen mijn normen en waarden aan. Ik omarm technologie, maar ik wil wel blijven nadenken over wat die technologie vervolgens met ons mens zijn doet. We moeten voorkomen dat we langzaam veranderen in een trekpoppetje van een paar technologiereuzen, waarbij iemand anders aan het touwtje trekt en wij ondertussen denken dat we zelf de voorstelling geven.
Technologie is geen doel op zich
Vanuit de gedachte achter Industry 5.0 is mijn interesse in BRIDGES 5.0 ontstaan. Industry 5.0 gaat namelijk niet alleen over wat technologie kan, maar vooral over hoe technologie mensen kan helpen om beter en duurzamer te werken.
Dat lijkt misschien een klein verschil, maar het is in mijn ogen een wezenlijk verschil. Technologie hoort ons te helpen, niet ons ongemerkt te vertellen hoe we moeten leven en werken. Juist daarom zijn er verschillende initiatieven die nadenken over de vraag hoe ons werk zich in de toekomst zal verhouden tot ons mens zijn.
BRIDGES 5.0 kijkt naar hoe banen veranderen bijvoorbeeld onder invloed van digitalisering en wat mensen nodig hebben om daarin mee te kunnen bewegen. Het project brengt in kaart welke vaardigheden steeds belangrijker worden voor de industrie van de toekomst, met aandacht voor werk dat mensgericht, duurzaam en weerbaar is. Vervolgens worden leertrajecten ontwikkeld die mensen helpen de stap te maken van wat ze nu kunnen naar wat hun werk in de toekomst van hen vraagt.
Daarmee probeert BRIDGES 5.0 iets belangrijks te doen. Technologische verandering moet niet alleen nieuwe mogelijkheden opleveren, mensen moeten ook de vaardigheden hebben om die mogelijkheden daadwerkelijk te benutten. Anders hebben we straks prachtige technologie en moeten we met z’n allen eerst opzoeken waar de aan-knop zit.
Kritisch zijn mag, sterker nog, het moet
Vrijdag 2 oktober is in Brussel de slotconferentie van BRIDGES 5.0. Ik mag daar ook bij aanwezig zijn en daar kijk ik met veel belangstelling naar uit.
Wat mij in dit onderwerp misschien nog wel het meest bezighoudt, is de rol van onderzoek en wetenschap. Onderzoekers en wetenschappers liggen steeds vaker onder vuur wanneer de uitkomsten van een onderzoek ons niet bevallen. Kritisch zijn op onderzoek is natuurlijk prima. Sterker nog, wetenschap heeft juist baat bij kritische vragen. Maar die kritiek moet dan wel gebaseerd zijn op steekhoudende argumenten.
Zorgvuldig onderzoek kost tijd. En juist die tijd ontbrak de afgelopen jaren soms in de discussie over de toekomst van werk en de nieuwe technologieën die met flinke snelheid over ons heen worden uitgestort. Vier jaar is dan ook een relatief korte periode, zeker wanneer je probeert te begrijpen wat technologie op de lange termijn met mensen, organisaties en de samenleving doet.
Ik vind het daarom bijzonder knap dat er in een korte tijd zoveel mooie initiatieven, boeken en goede artikelen zijn verschenen van onderzoekers die betrokken zijn bij Industry 5.0 en BRIDGES 5.0. Het onderwerp is niet alleen interessant voor onderzoekers of techneuten, maar juist ook voor leidinggevenden die zich afvragen hoe hun organisatie er over vijf of tien jaar uit kan zien.
Verder kijken
Mijn eigen belangstelling komt uiteindelijk voort uit iets heel eenvoudigs. Ik wil graag vrij en verantwoordelijk kunnen handelen, met ruimte voor kritisch denken, eerlijkheid, gelijkwaardigheid en menselijke waardigheid. Ik geloof in technologie, maar niet in technologie als doel op zichzelf. Ik geloof in vooruitgang, maar niet wanneer we daarbij vergeten wie er eigenlijk vooruit moet gaan.
Daarom vind ik het belangrijk om te blijven luisteren, vragen te stellen en soms ook een beetje dwars te liggen. Loyaliteit betekent voor mij niet dat je overal ja op zegt. Het betekent dat je betrokken genoeg bent om te zeggen wanneer iets beter kan. En misschien is dat uiteindelijk ook precies wat we nodig hebben in de discussie over de toekomst van werk: mensen die technologie willen begrijpen, maar niet bereid zijn hun menselijkheid eraan uit te besteden.
Het is daarom een meer dan interessant onderwerp en ik zou iedere leidinggevende willen aanraden zich er eens in te verdiepen. Je kunt natuurlijk direct een dik academisch boek bestellen en vervolgens proberen uit te leggen waarom je het op je nachtkastje hebt liggen. Zelf zou ik beginnen met het gratis en goed toegankelijke visiedocument van de Europese Unie.
https://op.europa.eu/nl/publication-detail/-/publication/468a892a-5097-11eb-b59f-01aa75ed71a1
Wie daarna wat meer verdieping zoekt, kan terecht bij Industry 5.0: The Human-Centric Future of Industry (2026), waarin de visie ook naar de praktijk wordt vertaald en aan de hand van onderzoek wordt gekeken naar haalbaarheid en schaalbaarheid.
https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-032-12622-1
Voor mij gaat het uiteindelijk niet om de vraag of technologie onze toekomst bepaalt. De interessantere vraag is of wij zelf voldoende blijven nadenken om te bepalen welke toekomst we met die technologie willen maken. Daar begint voor mij de brug naar een inclusieve, digitale en groene toekomst.
