Soms vraag ik me af hoeveel invloed muziek op een mens kan hebben. Niet alleen op je muzieksmaak, maar ook op de manier waarop je naar de wereld kijkt. Als ik terugdenk aan mijn jeugd, vermoed ik dat er ergens tussen een flinke dosis herrie, een paar dwarse teksten en de nodige melancholie iets is blijven hangen dat me tot op de dag van vandaag beïnvloedt.

Een uurtje Spleen en een wereld ging open
Mijn puberteit speelde zich af aan het begin van de jaren tachtig. In die tijd was Hilversum 3 zo ongeveer het startpunt van iedere muziekontdekking. Voor wie iets anders zocht dan de gebruikelijke Top 40 was de keuze beperkt. Gelukkig was er op zondagmiddag Spleen van de VPRO. Daar maakte ik kennis met new wave, ska en punk. Een muzikale ontdekking die uitstekend aansloot bij mijn toenmalige stuiterballengedrag.
Eén uurtje per week en nog geen budget om zelf platen te kopen. Bands als The Ex, Ramones en Dead Kennedys om op te stuiteren, met de muziek van Kraftwerk en Anne Clark als tegenhanger. Die bood de gelegenheid om de wereld en al haar onrecht weer eens wat melancholischer te bekijken en te analyseren, meestal onder invloed van de nodige rookwaren.
Meer dan hanenkammen en veiligheidsspelden
Tegenwoordig is het een stuk eenvoudiger om je muzikale horizon te verbreden. We hebben een enorm aanbod aan radiostations en streamingdiensten. Je hoeft niet meer op zondagmiddag klaar te zitten met een cassettebandje om dat ene bijzondere nummer op te nemen. Alhoewel, voor sommigen blijft dat waarschijnlijk een gemis. Zelf luister ik regelmatig naar KINK. Daar hoorde ik onlangs dat het alweer vijftig jaar geleden is dat punk zijn intrede deed in Nederland. Dat bracht me op de vraag wat me destijds eigenlijk zo aantrok in die muziek en de beweging erachter.
Punk was natuurlijk vooral een provocerende beweging. Een middelvinger naar bestaande conventies, gevestigde belangen en alles wat vanzelfsprekend werd gevonden. Maar achter de veiligheidsspelden, hanenkammen en soms behoorlijk stevige muziek zat ook een gedachtegoed waar ik me nog steeds in kan vinden. Vrijheid, gelijkheid, individualiteit, onafhankelijkheid en solidariteit zijn waarden die prima passen bij mijn eigen kijk op de wereld. Sterker nog, een groot deel daarvan kreeg ik als kind al mee.
Bij de normen en waarden van punk ligt het soms wat ingewikkelder. Niet alles wat onder die vlag werd verkondigd, hoefde wat mij betreft navolging te krijgen. Maar opkomen tegen kernenergie met een gele sticker op je jas, aandacht vragen voor mensen die worden buitengesloten of onderdrukt en maatschappelijke regels ter discussie stellen, waren zaken die me aanspraken. Net als het uitspreken tegen discriminatie en racisme. Het idee dat je niet zomaar hoeft te accepteren wat anderen voor je bedenken, vond en vind ik bijzonder waardevol.
Een beetje dwars is zo gek nog niet
Die recalcitrante houding is eigenlijk nooit helemaal verdwenen. Gelukkig maar, zou ik zeggen. Niet omdat ik overal tegen wil zijn, want dat lijkt me op den duur ook behoorlijk vermoeiend. Wel omdat ik graag zelf blijf nadenken en niet automatisch aanneem dat iets goed is omdat het nu eenmaal zo geregeld is.
Eerlijkheidshalve moet ik wel bekennen dat niet alle punkprincipes de tand des tijds hebben doorstaan. De DIY-gedachte, Do It Yourself, is bij mij wat naar de achtergrond verdwenen toen ik eenmaal geld ging verdienen. Zelf iets maken is prachtig, maar soms is het ook gewoon prettig als iemand anders het werk doet.
Van pogo naar uit volle borst meezingen
Inmiddels ben ik wat rustiger geworden. Mijn eerste Pinkpop in 1986 markeerde een volgende stap in mijn muzikale ontwikkeling. Naast de stevige alternatieve muziek ontstond er ruimte voor bands als The Cure, Talk Talk en Der Plan. De pogo heeft inmiddels plaatsgemaakt voor het uit volle borst meezingen. Dat ziet er waarschijnlijk iets minder spectaculair uit, en klinkt voor de omgeving vermoedelijk niet altijd beter.
De liefde voor alternatieve muziek is gebleven. Muziek die schuurt, vragen oproept, ontroert of je gewoon even uit je dagelijkse werkelijkheid haalt. En misschien is dat wel de belangrijkste erfenis van die zondagmiddagen met Spleen. Niet alleen de muziek zelf, maar vooral het besef dat je niet alles voor zoete koek hoeft te slikken.
De hanenkam is verdwenen, de eigenwijsheid niet
Vijftig jaar punk in Nederland. Voor mij inmiddels ruim veertig jaar geleden dat die muziek mijn hoofd binnenkwam. De veiligheidsspelden zijn verdwenen en mijn pogo-kwaliteiten zijn vermoedelijk niet meer wat ze geweest zijn. Maar de neiging om zelfstandig te denken, onrecht ter discussie te stellen en af en toe een beetje dwars te zijn, die is gelukkig gebleven.
En als daarbij af en toe een stevig nummer van The Ex of de Dead Kennedys voorbij mag komen, hoor je mij niet klagen. Sommige dingen moet je gewoon niet willen veranderen.







