Autonoom autorijden

Met een flink ongemak moet ik bekennen dat ik een Tesla rijd. Niet omdat ik die zelf heb uitgekozen, maar omdat ik het nu eenmaal zonde vind wanneer we onnodig geld weggooien. Dat was dan ook de keuze toen ik toe was aan een nieuwe leaseauto. Neem ik de Tesla van de collega over, waarmee we geen afkoopsom aan de leasemaatschappij betalen, of ga ik heel eigenwijs voor iets nieuws?

Het zij zo. Uiteindelijk is het gewoon een auto, waarbij de eigenaar van het merk een bedenkelijke reputatie heeft. Iemand met een Volkswagen heeft dan misschien weer plaatsvervangende schaamte over het jokken bij de dieseluitstoot. Er is altijd wel iets. Blijkbaar koop je tegenwoordig niet alleen een auto, maar soms ook een stukje maatschappelijk debat.

De auto rijdt. Jij blijft verantwoordelijk.

Vanochtend heb ik de FSD bij de update meegekregen. FSD is een geavanceerd rijhulpsysteem dat probeert een groot deel van het rijden voor je te doen, maar waarbij jij nog steeds verantwoordelijk bent.

De terugweg van Valkenburg naar Friesland heb ik dan ook het grootste deel autonoom gereden. Onwennig en leuk om het een keer te doen, gewoon om mee te maken hoe onze mobiliteit er over enkele jaren uit zou kunnen gaan zien.

Het bijzondere is dat de auto verrassend veel goed doet. Hij anticipeert, stuurt soepel en houdt overzicht. Tegelijkertijd merk je dat je zelf geen seconde achterover kunt leunen. Je vertrouwt het systeem steeds iets meer, terwijl je jezelf dwingt om scherp te blijven. Een vreemde combinatie eigenlijk.

Misschien is dat wel de essentie van goede techniek. Niet dat zij de mens vervangt, maar dat zij hem uitnodigt om opnieuw kritisch na te denken over zijn eigen rol.

Van personenauto naar vrachtwagen

Al snel probeerde ik me voor te stellen of dit op een vrachtauto ook zou werken. Dat krijg je wanneer je al jaren in de transportwereld rondloopt. Dan kijk je niet alleen naar de techniek, maar ook naar de gevolgen.

Ik had onderweg een paar situaties waarbij een automobilist na het inhalen wel erg strak weer naar rechts kwam. Het systeem schoot direct in een noodrem.

Nu is dat bij een Tesla niet direct een enorme ramp. Er was voldoende ruimte achter de auto en de situatie bleef veilig.

Bij een ADR-auto die beladen al snel dertigduizend kilo weegt, wordt dat een ander verhaal. Daar is een noodremactie geen feestje voor de overige weggebruikers. Dan merk je ineens dat techniek weliswaar snel kan reageren, maar dat natuurkunde zich daar weinig van aantrekt.

De mens blijft de onvoorspelbare factor

Waarschijnlijk is standaardisatie uiteindelijk een deel van de oplossing. Wanneer alle voertuigen met elkaar communiceren en dezelfde taal spreken, verdwijnen dit soort situaties misschien grotendeels.

Maar zover zijn we voorlopig nog niet.

We bevinden ons in een overgangsfase. De ene auto denkt al een beetje vooruit, terwijl de bestuurder ernaast nog vertrouwt op ervaring, gewoonte of een optimistische inschatting van de beschikbare ruimte.

Dat is eigenlijk helemaal niet anders dan in organisaties. Nieuwe technologie is zelden het ingewikkeldste onderdeel. Mensen moeten leren samenwerken met iets nieuws, zonder precies te weten waar de grenzen liggen. Dat kost tijd.

Meer dan een rit naar huis

De rit van Valkenburg naar Friesland bracht me uiteindelijk meer dan alleen honderdvijftig kilometer dichter bij huis.

Ik heb ervaren hoe indrukwekkend deze techniek inmiddels is. Ik heb ook gezien dat indrukwekkend nog niet hetzelfde is als volwassen. Daarvoor is meer nodig dan slimme software. Daarvoor zijn ook mensen nodig die begrijpen wat verantwoordelijkheid betekent.

Voorlopig houd ik mijn handen dus maar gewoon in de buurt van het stuur.

Niet omdat ik de techniek niet vertrouw, maar omdat vertrouwen iets anders is dan je verantwoordelijkheid uit handen geven.